Τα νεα μας

Ανακοινώθηκε στην: Τα νεα μας
«ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ» Ζυρίχη, 9 Οκτωβρίου 2009
By
Δεκ 10, 2009 - 4:13:06 πμ

«ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ»

Ζυρίχη, 9 Οκτωβρίου 2009

Η Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Ηλικιωμένων ως κοινωνικό στήριγμα και σύνδεσμος ανάμεσα στις δομές «Βοήθεια στο Σπίτι» και την φροντίδα που παρέχεται από την εσωτερική δομή Ιδρυμάτων: το παράδειγμα του Αννουσάκειου Ιδρύματος.

Πετράκη Ελίνα, Ψυχολόγος

Υπεύθυνη Γραμμής Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Ηλικιωμένων

Αννουσάκειο Ίδρυμα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Θα γίνει μία σύντομη αναφορά στις Γραμμές Συμπαράστασης οι οποίες εξυπηρετούν τις ανάγκες των ηλικιωμένων παγκοσμίως, αιτιολογώντας τους λόγους ύπαρξής τους. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της Γραμμής Τηλεφωνικής Συμπαράστασης του Αννουσάκειου Ιδρύματος θέσαμε τα παρακάτω ερωτήματα: (α) τι είδους προβλήματα αντιμετωπίζουν όσοι καλούν, και (β) τι είδους βοήθεια ζητούν. Επιπλέον, προσπαθήσαμε να παρουσιάσουμε τους επιμέρους στόχους που μια ελληνική Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Ηλικιωμένων έχει στην προσπάθειά της να παρέχει απαραίτητη βοήθεια σε αυτούς που καλούν. Επιπλέον, ο συντονισμός ανάμεσα στις δομές «Βοήθεια στο Σπίτι» και στους ηλικιωμένους που ζουν στο δικό τους περιβάλλον γίνεται πιο εύκολος μέσω της λειτουργίας της Γραμμής. Επίσης, οι καλούντες αναζήτησαν πληροφορίες για τις προϋποθέσεις οι οποίες χρειάζονται για να μπορεί κάποιος να εισαχθεί και να ζήσει στο Αννουσάκειο Ίδρυμα. Αφού κάποιος ηλικιωμένος αποφασίσει να έρθει στο Αννουσάκειο Ίδρυμα ο στόχος μας είναι να διατηρήσουμε τους δεσμούς του με το οικογενειακό του περιβάλλον και να του παρέχουμε κατάλληλη συμβουλευτική υπηρεσία. Συμπερασματικά, η τηλεφωνική επικοινωνία μπορεί να έχει πλεονεκτήματα αλλά και περιορισμούς και αυτά θα συζητηθούν μέσα από στατιστικά ευρήματα ερμηνεύοντας όλους τους πιθανούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε να καλυτερεύσουμε τη ζωή ενός ηλικιωμένου μέσω ενός τηλεφωνήματος.

Α. Εισαγωγή

1. Υπόβαθρο

Λίγα χρόνια πριν, πέρα από τα πολλά άλλα προβλήματα υγείας, η γιαγιά Αργεντίνη είχε επίσης χάσει την όρασή της. Αυτό δεν την εμπόδισε από το να πλέκει και τρώει μόνη της ζώντας στο σπίτι του γιου της. Κάθε βράδυ μετά τις οχτώ έμπαινε στο δωμάτιό της, άκουγε ψαλμωδίες από το ραδιόφωνο και μιλούσε με τις φίλες της στο τηλέφωνο μέχρι αργά τη νύχτα.

Όταν η κατάσταση της υγείας της χειροτέρεψε, ο γιος της αποφάσισε να τη φέρει να ζήσει στο Αννουσάκειο Ίδρυμα όπου θα της παρεχόταν η κατάλληλη ιατρική και νοσηλευτική φροντίδα. Μέσα στο Αννουσάκειο συνέχισε να τηλεφωνεί στις φίλες της και να περνά τον χρόνο της μιλώντας μαζί τους για τα απλά, καθημερινά πράγματα.

Η ιστορία της γιαγιάς Αργεντίνης ενέπνευσε τον γιο της να ιδρύσει μια γραμμή συμπαράστασης η οποία θα έδινε στους ηλικιωμένους την ευκαιρία να καλούν και να μιλούν σε κάποιον που θέλει να τους ακούει, να συζητούν τα προβλήματά τους, να τους κρατά συντροφιά, να τους στηρίζει, σε κάποιον που θα μπορεί να μειώνει τη μοναξιά, τη θλίψη, το πένθος και το συναίσθημα της αχρηστίας και της ανικανότητας που πολλοί από αυτούς νιώθουν.

Ο γιος της γιαγιάς Αργεντίνης είναι ο Διευθυντής του Αννουσάκειου Ιδρύματος, ο ιερέας Αντώνιος Αρετάκης. Παρόλο που η μητέρα του δεν είναι πια ανάμεσά μας, η ιδέα του πήρε σάρκα και οστά και σήμερα η γραμμή συμπαράστασης, ενάμιση χρόνο μετά, έχει ένα σημαντικό ρόλο παρέχοντας συμβουλευτική μέσω τηλεφώνου, στηρίζοντας και συνδέοντας τις δομές «Βοήθεια στο Σπίτι» που ανήκουν στο Αννουσάκειο Ίδρυμα με την φροντίδα που παρέχεται από την Εσωτερική δομή του Αννουσάκειου Ιδρύματος.

2. Το πρόβλημα στη χώρα μας

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 40 ετών, το ποσοστό των ηλικιωμένων στον ελληνικό πληθυσμό διπλασιάστηκε. Το 2008 οι άνθρωποι άνω των 65 ετών αντιπροσώπευαν το 19% του πληθυσμού.

Στην κοινότητά μας πολλοί ηλικιωμένοι δεν μπορούν να μετακινηθούν από το σπίτι τους για ποικίλους λόγους. Έχουν πολλές και ποικίλες ανάγκες που προκύπτουν ολοένα και πιο συχνά οδηγώντας σε συχνές εισαγωγές στο νοσοκομείο. Η έξοδός τους από τα νοσηλευτικά ιδρύματα οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο που μεταθέτει σημαντικές πρακτικές και ψυχοκοινωνικές πιέσεις στους συγγενείς τους. Επίσης, το μηνιαίο εισόδημα πολλών ηλικιωμένων δεν επαρκεί για τα φάρμακα που έχουν ανάγκη, την ειδική διατροφή που θα πρέπει να ακολουθούν και τον εξοπλισμό που μπορεί να τους βοηθήσει να παραμείνουν ανεξάρτητοι και να διατηρήσουν μια καλή σωματική κατάσταση. Πολύ συχνά, οι ηλικιωμένοι παραγκωνίζονται και αντιμετωπίζονται ως ενοχλητικοί και άχρηστοι οδηγώντας τους σε άμεση ή έμμεση κοινωνική απομόνωση. Αυτές οι συνθήκες προκαλούν ακαμψία, κάνοντας τους επιφυλακτικούς παρά προσαρμοστικούς, απέναντι σε κάθε νέα ιδέα, σχέση ή συμπεριφορά. Στην πραγματικότητα, οι ασθένειες σε συνδυασμό με τα κοινωνικά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν τους οδηγούν σε μια γενική ψυχολογική και γνωστική επιδείνωση και στο σχηματισμό ενός δύσκαμπτου ψυχισμού που με τη σειρά του περιορίζει τις πιθανότητες εξόδου από αυτόν τον φαύλο κύκλο.

Στις μέρες μας, τα κυριότερα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι έχουν να κάνουν με: α) τα οικονομικά, β) τη διαμονή και το περιβάλλον τους, γ) την ανεξαρτησία και δ) προβλήματα επικοινωνίας και ψυχαγωγίας.

3. Ίδρυση του Αννουσάκειου Ιδρύματος

Το Αννουσάκειο Ίδρυμα ιδρύθηκε το 1970 με κύριο στόχο να προσφέρει φροντίδα σε αυτούς τους ηλικιωμένους ή ανθρώπους με ειδικές ανάγκες οι οποίοι είναι οικονομικά και κοινωνικά αδύναμοι και δεν είναι σε θέση να φροντίσουν τον εαυτό τους. Από την ημέρα της ίδρυσής του έχει επεκτείνει τη φροντίδα που προσφέρει σε όλη τη γύρω περιοχή και έχει αποτελέσει ένα ίδρυμα με πολύ σημαντικό κοινωνικό ρόλο. Το 1995 εγκαινιάστηκε ως ένα μοντέρνο κέντρο που προσφέρει Κλειστή και Ανοιχτή Περίθαλψη, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων αποκεντρωμένων Φυσιοθεραπευτικών Κέντρων και δύο ομάδων «Βοήθεια στο Σπίτι» που εξυπηρετούν την Επαρχία Κισάμου και την Επαρχία Σελίνου.

4. Το Αννουσάκειο ως Ίδρυμα

Η Κλειστή Περίθαλψη στο Αννουσάκειο Ίδρυμα είναι το δίχτυ ασφαλείας που αγκαλιάζει προστατευτικά τους ηλικιωμένους όταν το κατάλληλο οικογενειακό περιβάλλον απουσιάζει. Οι υπάρχουσες κοινωνικές υπηρεσίες ή οι συγγενείς τους μπορούν να αποφασίζουν πότε η κλειστή περίθαλψη σε ένα ίδρυμα αποτελεί τη μόνη επιλογή για τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Από το 2008, στο Αννουσάκειο, υπάρχει μια ειδική πτέρυγα η οποία υποδέχεται ηλικιωμένα ζευγάρια ή συγγενείς οι οποίοι μπορούν να ζουν ανεξάρτητα σε ένα προστατευόμενο περιβάλλον.

5. Οι Γραμμές Βοήθειας ανά τον κόσμο

Οι γραμμές συμπαράστασης έχουν γίνει ένα καθιερωμένο κομμάτι πολλών κοινωνικών υπηρεσιών. Οι λόγοι για τους οποίους γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλείς είναι: η εύκολη επαφή μέσω της τηλεφωνικής γραμμής, η αυξημένη επιθυμία των ανθρώπων να αναζητούν βοήθεια σε περιόδους άγχους, η μείωση των ευκαιριών ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων, και, όπως κάποιοι προτείνουν, η προτίμηση για μια «βραχεία βοήθεια» σε σχέση με τις παραδοσιακές θεραπείες. Μια έρευνα που διεξήχθη το 1998 απέδωσε την αύξηση της εμφάνισης των γραμμών συμπαράστασης στην αποδυνάμωση των παραδοσιακών πηγών κοινωνικής υποστήριξης, δηλαδή, της οικογένειας, της εκκλησίας και της κοινότητας. Άλλες έρευνες αποδεικνύουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που καλούν αναζητούν κυρίως κοινωνική υποστήριξη και έπειτα πληροφορίες και συναισθηματική στήριξη (Lazar & Erera, 1998). Ωστόσο, συχνά δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν αυτές οι Γραμμές. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα αντικείμενα με τα οποία απασχολούνται οι Γραμμές που έχουν αναπτυχθεί σε όλο τον κόσμο.

Αντικείμενο απασχόλησης των Γραμμών Συμπαράστασης παγκοσμίως

6. Γραμμές συμπαράστασης στην Ελλάδα

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις πιο γνωστές Γραμμές Συμπαράστασης στην Ελλάδα. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν στατιστικά δεδομένα σχετικά με την πορεία των τηλεφωνημάτων που δέχονται. Σε σχέση με τους ηλικιωμένους, λειτουργούν οι Γραμμές για τη Νόσο Alzheimer και σχετικών Διαταραχών, και η Ελληνική Γραμμή Γεροντολογίας και Γηριατρικής.

Γραμμές Βοήθειας στην Ελλάδα

6.1 Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Αννουσάκειου Ιδρύματος

Η Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Ηλικιωμένων του Αννουσάκειου Ιδρύματος είναι μια τηλεφωνική υπηρεσία που παρέχεται στους συνανθρώπους μας με ελάχιστο κόστος και προσφέρει: συμβουλευτική, συναισθηματική στήριξη, έλεγχο του άγχους και της κατάθλιψης, συντροφιά και πληροφόρηση σχετικά με θέματα που αφορούν την ασφάλιση και τις τρέχουσες νομοθεσίες. Επίσης, παρέχει πληροφόρηση και παραπομπή (όταν ζητηθεί) στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», καθώς και πληροφόρηση και προώθηση εισαγωγών προκειμένου να ζήσει κάποιος στον χώρο του Αννουσάκειου Ιδρύματος, όταν είναι απαραίτητο.

Η Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης προωθείται στο νομό Χανίων (μέσω της τηλεόρασης, των επαγγελματιών υγείας και του τοπικού τύπου). Λειτουργεί το απόγευμα κάθε ημέρας εκτός Σαββατοκύριακου αλλά μπορεί όποιος επιθυμεί να αφήσει μήνυμα στον τηλεφωνητή της Γραμμής 24 ώρες το 24ωρο και η Ψυχολόγος επικοινωνεί το συντομότερο δυνατό.

Μέσω της Γραμμής:

1.   Παρέχεται συμβουλευτική μέσω τηλεφώνου:

Οι μοναχικοί και απομονωμένοι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να

μιλήσουν σε κάποιον για τα προβλήματά τους,

Σεβόμαστε την προσωπικότητα, την ατομικότητα και τις ανάγκες τους καθώς τους ακούμε και τους ενθαρρύνουμε.

2. Υποστηρίζουμε τις δομές «Βοήθεια στο Σπίτι».
3. Λαμβάνει χώρα συμβουλευτική πρόσωπο με πρόσωπο για όσους επιθυμούν προσωπική επαφή στο κέντρο της Γραμμής.
4. Προωθείται η πρωτοβάθμια πρόληψη υγείας (π.χ. ενθαρρύνοντας τη διακοπή του καπνίσματος ή τον εμβολιασμό του ευαίσθητου πληθυσμού, κλπ.).
5. Οι ηλικιωμένοι, οι οικογένειές τους ή μέλη της κοινότητας ζητούν πληροφόρηση σχετικά με τις διαθέσιμες κοινωνικές και άλλες υπηρεσίες που έχουν ανάγκη.
6. Δημοσιεύουμε άρθρα μέσω του τοπικού τύπου.
7. Συμμετέχουμε σε συναντήσεις και συνέδρια με σκοπό την ανταλλαγή γνώσεων.
8. Ο βασικός μας στόχος είναι να νιώσει καλύτερα αυτός που μας καλεί αφού μιλήσει μαζί μας.

Επίσης, παρέχεται υποστήριξη και εκπαίδευση για το προσωπικό.

6.2 Πλεονεκτήματα της Γραμμής Τηλεφωνικής Συμπαράστασης

Τα πλεονεκτήματα της τηλεφωνικής επαφής είναι:

1. Προσβασιμότητα: Οι ηλικιωμένοι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε μια τέτοια υπηρεσία έχοντας απλά μια τηλεφωνική γραμμή.
2. Ευκολία: Αυτοί που έχουν σωματικές αναπηρίες δεν χρειάζεται να μετακινηθούν προκειμένου να βρουν κάποιον ο οποίος μπορεί να τους ακούσει.
3. Εμπιστοσύνη: Θέματα όπως η κοινωνική κριτική ή η δυσκολία κλεισίματος ραντεβού δεν υπάρχει σε αυτού του είδους την επικοινωνία.
4. Αποτελεσματικότητα: Οι έρευνες δείχνουν ότι η τηλεφωνική επαφή μπορεί επίσης να είναι αποτελεσματική.

6.3 Περιορισμοί

Η τηλεφωνική επικοινωνία απαιτεί το άτομο να μπορεί να ακούσει ικανοποιητικά.

6.4 Ομαδική δουλειά

Η Γραμμή Συμπαράστασης στελεχώνεται από μία Ψυχολόγο που παρέχει συμβουλευτική και πληροφόρηση στα άτομα που καλούν. Είναι, επίσης, υπεύθυνη για να έρχονται σε επαφή οι άνθρωποι που καλούν με την κατάλληλη υπηρεσία του Αννουσάκειου προκειμένου να λάβουν την καλύτερη δυνατή φροντίδα. Παράλληλα, παρέχεται βοήθεια από διάφορους επαγγελματίες που εργάζονται ή συνεργάζονται με το Αννουσάκειο Ίδρυμα.

Το μεσημέρι γίνεται συνάντηση μεταξύ της υπεύθυνης της Γραμμής και του Κοινωνικού Επιστήμονα που είναι υπεύθυνος για τη δομή «Βοήθεια στο Σπίτι» προκειμένου να συζητήσουν και να ανταλλάξουν πληροφορίες σχετικά με τους ανθρώπους που χρειάζονται να επιβλεφθούν και να δεχτούν ένα τηλεφώνημα στο υπόλοιπο της ημέρας. Επιπλέον, μπορούν να κανονιστούν απογευματινά ραντεβού για αυτούς που θέλουν να έχουν μία πρόσωπο με πρόσωπο συνεδρία στο Κέντρο της Γραμμής. Η Ψυχολόγος, επιπλέον, υποστηρίζει τους ανθρώπους ή τις οικογένειες που λαμβάνουν φροντίδα από τις δομές «Βοήθεια στο Σπίτι» και τους ανθρώπους που φιλοξενούνται στο Αννουσάκειο και έχουν ανάγκη από ψυχολογική στήριξη.

Β. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ

Στη διάρκεια των προηγούμενων 18 μηνών πραγματοποιήθηκαν 612 κλήσεις στη Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Ηλικιωμένων του Αννουσάκειου, εκ των οποίων οι 384 (63%) έγιναν από γυναίκες και οι 228 (37%) από άνδρες. Συνολικά, κάλεσαν 132 άνθρωποι.

1. Δημογραφικά χαρακτηριστικά

1.1 Φύλο

Η πλειοψηφία των καλούντων ήταν γυναίκες με ποσοστό 76%.

1.2 Ηλικία

Ο μέσος όρος της ηλικίας ήταν τα 60 έτη, με τη μικρότερη ηλικία να είναι τα 25 και η μεγαλύτερη τα 89. Για τον λόγο αυτό χωρίστηκαν οι ηλικίες σε 5 ομάδες με 15 έτη σε κάθε ομάδα.

Οι περισσότερες κλήσεις έγιναν από ανθρώπους μεταξύ 36 και 50 ετών (24%) και ακολουθούσε η ηλικιακή ομάδα 51 έως 65 ετών (21%).

1.3 Οικογενειακή Κατάσταση

Σχεδόν το 50% των καλούντων ήταν παντρεμένοι, 24% χήροι/χήρες, 12% διαζευγμένοι και 6% άγαμοι (γενικότερα, στην Ελλάδα έχουμε χαμηλότερο δείκτη διαζυγίων σε σύγκριση με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο, 1.5 vs 2.00 – OECD Family Database, 2008).

1.4 Τόπος Κατοικίας

Το 45.5% ζουν σε χωριό, το 24% σε κωμόπολη και το 30% στην πόλη των Χανίων.

2. Χαρακτηριστικά της Γραμμής Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Ηλικιωμένων

2.1 Αριθμός Κλήσεων

Τα 132 άτομα που κάλεσαν στη Γραμμή τοποθετήθηκαν σε ομάδες ανάλογα με τον αριθμό των κλήσεων που έκαναν. Τριάντα έξι τοις εκατό από το σύνολο των καλούντων κάλεσαν μόνο μία φορά ενώ το 39% αυτών κάλεσε 2 με 4 φορές.

2.2 Διάρκεια κλήσεων

Οι περισσότερες κλήσεις που έγιναν διήρκεσαν από 16 λεπτά έως μισή ώρα (33%).

2.3 Κλήσεις ανά μήνα

Η εποχιακή διακύμανση των κλήσεων δείχνει ότι ο Απρίλιος, ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος είναι οι μήνες που χαρακτηρίζονται από τα υψηλότερα ποσοστά κλήσεων. Στη βιβλιογραφία υποστηρίζεται ότι τις μέρες πριν ή μετά τις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές όπως το Πάσχα οι άνθρωποι βιώνουν μία έντονη ψυχολογική και συναισθηματική αναστάτωση (Jessen, 1998). Επιπλέον, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο τα παιδιά των ηλικιωμένων που επισκέφθηκαν τους γονείς ή τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους στο χωριό για τις καλοκαιρινές τους διακοπές επιστρέφουν στον μόνιμο τόπο κατοικίας τους. Αυτά μπορεί να ερμηνεύουν τον αυξημένο αριθμό κλήσεων κατά τον Απρίλιο, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.

3. Συγκρίσεις

Ο ρόλος που έχει η Γραμμή Συμπαράστασης στην παροχή κοινωνικής υποστήριξης στους ηλικιωμένους και στους συγγενείς τους θεωρείται ως ένα θέμα το οποίο δεν έχει απασχολήσει τη βιβλιογραφία και τις κοινότητές μας. Θελήσαμε να εξετάσουμε τις σχέσεις μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών χαρακτηριστικών και δεδομένων που συλλέξαμε. Δεν βρήκαμε κάποια σημαντική σχέση ανάμεσα:

Στην οικογενειακή κατάσταση των καλούντων και στον αριθμό των τηλεφωνικών κλήσεων που έκαναν, και

Στο θέματα που συζητήθηκαν με την ηλικιακή ομάδα των ανθρώπων που κάλεσαν.

Συσχετίζοντας τις ηλικιακές ομάδες με τη συχνότητα των τηλεφωνικών κλήσεων βρέθηκε μια τάση οι ηλικιωμένοι άνθρωποι να καλούν πιο συχνά. Πιθανότατα, οι νεότεροι καλούν μερικές φορές όταν θέλουν να αντιμετωπίσουν μια επείγουσα κατάσταση και όταν το πρόβλημα επιλυθεί δεν νιώθουν άλλο την ανάγκη να καλέσουν ξανά. Επίσης, συσχετίζοντας την οικογενειακή κατάσταση με τη διάρκεια των κλήσεων βρέθηκε ότι οι παντρεμένοι μιλούν περισσότερη ώρα στην Γραμμή και αυτό μπορεί να ερμηνευθεί από το γεγονός ότι οι παντρεμένοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να συζητήσουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στις σχέσεις τους. Αυτό, όμως, το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνευθεί με προσοχή καθώς μόνο το μεγαλύτερο σε διάρκεια τηλεφώνημα λήφθηκε υπόψη στην ανάλυση για κάθε άτομο.

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

1. Αποτελέσματα

Η ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων έδειξε ότι οι ελληνίδες όλων των ηλικιών που ζουν στο νομό Χανίων έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να καλέσουν μια εμπιστευτική Γραμμή Συμπαράστασης απ’ ότι οι άνδρες. Αυτό πιθανότατα σχετίζεται με τον κοινωνικό ρόλο των ανδρών που ζουν στη συγκεκριμένη περιοχή και οι οποίοι μπορούν να μιλήσουν πιο ελεύθερα για τα οικογενειακά θέματα σε σύγκριση με τις γυναίκες αυτών των ηλικιών. Επιπλέον, οι άνδρες φαίνεται είτε να μην εμπιστεύονται εύκολα μια Γραμμή Συμπαράστασης είτε ότι έχουν λιγότερα κίνητρα προκειμένου να τηλεφωνήσουν. Για παράδειγμα, αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να στοχεύσει στην ενθάρρυνση καλύτερων πρακτικών υγείας και να τους βοηθήσει να αποφύγουν έναν ριψοκίνδυνο τρόπο ζωής.

Ήταν προφανές ότι τρεις ήταν οι κύριες καταστάσεις τις οποίες οι περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούσαν να αποφύγουν: την απομόνωση, την μοναξιά και το συναίσθημα ότι είναι αβοήθητοι. Επιπλέον, η ερήμωση των χωριών έχει αυξήσει τον φόβο κακοποίησης και ληστείας στους ηλικιωμένους και τον φόβο τους να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους φροντιστές τους (που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αλλοδαποί). Είναι, επομένως, πολύ σημαντικό να έχεις κάποιον με τον οποίο μπορείς να μιλήσεις μέχρι αργά το απόγευμα ώστε να κατευνάσεις τους φόβους αυτούς.

Οι τηλεφωνικές κλήσεις που πραγματοποιήθηκαν προέρχονταν από ένα μεγάλο γεωγραφικό εύρος και από ποικίλες ηλικίες. Στην πραγματικότητα, το γεγονός αυτό οδήγησε στην αλλαγή του ονόματος της Γραμμής σε Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Νέων & Ηλικιωμένων ώστε να ενθαρρυνθεί η χρήση της υπηρεσίας αυτής από ανθρώπους όλων των ηλικιών.

2. Θέματα που συζητήθηκαν

Τα θέματα που συζητήθηκαν ήταν ποικίλα. Τα πιο συχνά αφορούσαν την αναζήτηση πληροφοριών για τη Γραμμή και το Αννουσάκειο ίδρυμα (15%) και την έκφραση της μοναξιάς και των δύσκολων ωρών που περνούν όσοι ζουν μόνοι τους έχοντας προβλήματα υγείας (15%). Επίσης, κάλεσαν οι εξυπηρετούμενοι των δομών «Βοήθεια στο Σπίτι» προκειμένου να εκφράσουν τη μοναξιά και τον πόνο που τους προκαλούν οι ασθένειες από τις οποίες πάσχουν (15%). Άλλα σημαντικά θέματα ήταν το άγχος και η κατάθλιψη από ανθρώπους που επιθυμούσαν μία πρόσωπο με πρόσωπο συνάντηση στο κέντρο της Γραμμής, πνευματικά/θρησκευτικά θέματα, προβλήματα σχέσεων και κακοποίηση και τέλος, παροχή συμβουλευτικής σε ψυχιατρικούς ασθενείς (6% η κάθε κατηγορία).

Η συχνότητα των θεμάτων που προέκυψαν στη διάρκεια των προηγούμενων δεκαοχτώ μηνών παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα.

3. Είδος βοήθειας που ζητήθηκε

Πέντε ήταν τα είδη βοήθειας που ζήτησαν οι άνθρωποι που κάλεσαν:

1. Συζήτηση μέσω τηλεφώνου,
2. Διασύνδεση με τις δομές «Βοήθεια στο Σπίτι»,
3. Αναζήτηση πληροφοριών για το Αννουσάκειο,
4. Αναζήτηση πληροφοριών και βοήθεια για να ζήσουν οι ίδιοι είτε κάποιος συγγενής τους στο Αννουσάκειο,
5. Συμβουλευτική στο Κέντρο της Γραμμής.

Σαν αποτέλεσμα, 10 γυναίκες συμμετείχαν σε 46 συμβουλευτικές συνεδρίες στις οποίες έγινε διαχείριση του άγχους και συμβουλευτική σε οικογενειακά προβλήματα ή προβλήματα σχέσεων.

4. Περιορισμοί

Τα παραπάνω αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά και θα πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή λόγω του μικρού μεγέθους του δείγματος (n=132). Επιπρόσθετα, στη χώρα μας δεν υπάρχουν ανάλογα ερευνητικά δεδομένα από άλλες Γραμμές Συμπαράστασης με τα οποία θα μπορούσαμε να τα συγκρίνουμε. Τέλος, δεδομένων των πολιτισμικών διαφορών ανάμεσα στους πληθυσμούς οποιαδήποτε σύγκριση με δεδομένα από Γραμμές άλλων χωρών θα πρέπει να είναι προσεκτική.

5. Μελλοντικοί στόχοι

1. Επέκταση της λειτουργίας της Γραμμής σε 24ωρη βάση.
2. Στελέχωσή της με μεσήλικες και ηλικιωμένους εθελοντές.
3. Προώθηση σε μεγαλύτερο γεωγραφικό εύρος.
4. Δημιουργία ενός δυναμικού δικτύου εθελοντών οι οποίοι θα μπορούν να προσφέρουν πρακτική βοήθεια σε όποιον τη χρειαστεί.
5. Η παροχή στους ηλικιωμένους με μια συσκευή που μπορεί να φορεθεί στο χέρι και αποσκοπεί στην ενημέρωση της Γραμμής για μια επείγουσα κατάσταση. Η κατοχή μιας τέτοιας συσκευής θα ενδυναμώσει την αίσθηση ασφάλειας των ηλικιωμένων.

Επίλογος

Οι Γραμμές Συμπαράστασης, σε πολλές χώρες, βοηθούν τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν την απομόνωση και τις διακρίσεις που υφίστανται όσοι ανήκουν στην τρίτη ηλικία. Η αποτελεσματικότητα και η άνεση της τηλεφωνικής συμβουλευτικής οδηγούν σε μια θετική εκτίμηση του ρόλου τους δίνοντας λύσεις σε καταστάσεις όπως η κατάθλιψη και άλλα προβλήματα.

Συμπερασματικά, η Γραμμή Τηλεφωνικής Συμπαράστασης Νέων & Ηλικιωμένων του Αννουσάκειου είναι μία τηλεφωνική προσωπική συμβουλευτική υπηρεσία, διαθέσιμη σε όλη την κοινότητα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Jessen et al. (1998). Attempted suicide and major public holidays in Europe: findings from the WHO/EURO Multicentre Study on Parasuicide. Acta Psychiatrica Scandinavica, Vol. 99, Issue 6, p. 412-418).

Lazar, A., Erera, I. P. (1998). The telephone helpline as social support. International Social Work, Vol. 41, No 1, 89-101.

OECD Family Database – Social Policy Division – Directorate of Employment, Labour & Social Affairs (2008). Available at www.oecd.org/els/social/family/database.